HỎI ĐÁP VỀ DẠY HỌC TOÁN 2

         *Câu 1:   Yêu  cầu về đổi  mới  PPDH trong tiết  “học bài mới” ở Toán 2 là gì?

         GV tổ chức, hướng dẫn HS hoạt động học tập để giúp HS:

      1.Tự phát hiện và tự giải quyết nhiệm vụ bài học.

      VD: Khi dạy học bài “ 11 trừ một số” : GV hướng dẫn HS sử dụng các bó que tính  và que tính rời (hoặc quan sát  tranh vẽ trong SGK) để HS tự nêu được; chẳng hạn: Có 1 bó 1 chục que tính và 1 que tính tức là có 11 que tính, lấy bớt đi 5 que tính thì còn lại mấy ưue tính? ( Tức là 11 -5 =? ). Tiếp tục hướng dẫn HS thực hiện các thao tác trên que tính(hoặc quan sát hình  vẽ trong SGK ) để HS tự nêu : Để bớt đi 5 que tính lúc đầu ta bớt đi 1 que tính rời ( 11 -1 = 10), sau đó  tháo bó que tính ra để có  10 que tính rời, ta tiếp tục bớt đi 4 que tính nữa còn lại 6 que tính ( 10 -4 = 6), như vậy 11 -5 = 6.

       Tương tự như trên cho HS tự tìm kết quả của các phép trừ: 11-2;  11-3;  11-4....

       2.Tự chiếm lĩnh kiến thức mới:

       VD: Sau khi HS đã tìm ra được kết quả các phép trừ nêu trên, GV tổ chức cho HS ghi nhớ các công thức trong bảng trừ của bài 11 trừ đi mmột số .Tập cho HS tái hiện lại công thức đó bằng cách vừa hấp dẫn vừa khích lệ HS thi đua học tập. Chẳng hạn: che lấp hoặc xoá từng phần rồi toàn bộ công thức và tổ chức cho HS thi đua lập lại( nói, viết ) các công thức đã học.

     Phải qua thực hành, vận dụng kiến thức mới để giải quyết các vấn đề trong học tập và trong  đời sống thì mới có thể khẳng định HS đã tự chiếm lĩnh kiến thức mới như thế nào và đạt đến mức độ nào. Vì vậy, sau khi đã nắm chắc bài học mới, nói chung HS ohải làm được các bài tập trong SGK.

      Quá trình dạy học toán (như trên) sẽ dần dần giúp HS biết cách phát hiện, chiếm lĩnh kiến thức mới và cách giải quyết các vấn đề gần gũi với đời sống.

       Dạy học Toán ở Tiểu học cần giúp HS vừa nắm chắc kiến thức và kĩ năng cơ bản nhất, thông dụng nhất, vừa hình thành được phương pháp học tập (đặc biệt là phương pháp tự học).

       3.Thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đã học:

       Cấu trúc của nội dung Toán 2  đã góp phần giúp HS :

       -Thường xuyên phải huy động kiến thức đã học để phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức mới.

      -Đặt kiến thức mới trong mối quan hệ với kiến thức đã học.

      -PPDH bài mới ( như trên) còn góp phần rèn luyện cách diễn đạt thông tin bằng lời, bằng kí hiệu, phát triển các năng lực tư duy của HS theo những điều kiện dạy-học Toán ở lớp 2.

        *Câu 2: Yêu cầu về đổi mới PPDH trong tiết “luyện tập, thực hành” ở Toán 2 là gì?

      Thời lượng dành cho thực hành, luyện tập (ở lớp) của Toán 2 chiếm khoảng 80% tổng số thời  lượng dạy- học Toán ở lớp 2. Nội dung thực hành, luyện tập không chỉ có trong các luyện tập, luyện tập chung, thực hành, ôn tập mà còn chiếm tỉ lệ khá lớn trong các tiết dạy học bài mới. Đây là cơ hội để GV tổ chức cho HS hoạt động học tập, thực hiện D- H phù hợp với từng đối tượng HS, tăng cường thực hành vận dụng.

     -Nhiệm vụ chủ yếu nhất trong dạy- học thực hành, luyện tập là củng cố các kiến thức  và kĩ năng cơ bản của  chương trình, rèn luyện các năng lực thực hành, giúp HS nhận ra rằng: Học không chỉ biết mà còn để làm, để vận dụng.

    -Khi dạy -học “thực hành , luyện tập” cần chú ý:

    1. Giúp mọi HS đều tham gia vào hoạt động  luyện tập, thực hành theo khả naqưng của mùnh bằng cách:

    -Tổ chức cho HS làm các bài tập theo thứ tự đã sắp xứêp trong SGK hoặc VBT, không tự ý lướt qua hoặc bỏ qua bài tập nào, kể cả bài tập HS cho là dễ.

    -Không nên bắt buộc HS chờ đợi nhau trong quá trình làm  bài . sau mỗi bài HS nên tự kiểm tra ( hoặc do GV tổ chức kiểm tra)  nếu đã làm xong thì nên chuyển sang bài tập tiếp theo.

    -GV nên có kế hoạch giúp HS , đặc biệt là HS yếu , về phương pháp làm bài và nên giúp HS khá , giỏi làm được nhiều bài tập trong SGK càng nhiều càng tốt, đặc biệt cần giúp HS khai thác các nội dung tiềm ẩn trong các bài tập.

    2. Tạo sự hổ trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong các đối tượng HS:

     -Khi cần thiết có thể cho HS trao đổi ý kiến  trong nhóm nhỏ hoặc toàn lớp về cách giải của một bài tập. Nên khuyến khích bình luận về cách giải của bạn kể cả cách giải  của GV, của SGK, tự rút ra  kinh nghiệm trong quá trình trao đổi  ý kiến  ở nhóm , ở lớp.

    -Sự hổ trợ giữa  HS trong nhóm, trong lớp phải góp phần giúp HS  tự tin hơn vào khả năng của bản thân, tự rút kinh nghiệm về cách học của mình.

   3. Khuyến khích HS tự đánh giá kết quả thực hành, luyện tập:

    -Tập cho HS có thói quen làm xong bài nào cũng phải tự kiểm tra lại xem có làm nhầm , làm sai  không?

    -Nên hướng dẫn HS tự dánh giá bài làm của mình , của bạn bằng  điểm và báo điểm cho GV.

   -Khuyến khích HS tự nói ra những hạn chế của mình, của bạn và nêu cách khắc phục.

    4. Giúp HS nhận ra kiến thức cơ bản của bài học trong sự đa dạng và phong phú của các bài tập thực hành, luyện tập.

     Các bài tập thực hành , luyện tập thường có nhiều dạng có các mức độ khó khác nhau. Nếu tự HS nhận ra được kiến thức cơ bản đã học trong các mối quan hệ mới của bài tập thực hành, luyện tập thì HS sẽ biết cách vận dụng các kiến thức cơ bản đã học để làm bài. GV không nên làm bài hoặc chỉ dẫn quá chi tiết cho HS mà nên giúp HS biết cách phân tích bài toán để tự học sinh tìm ra được  cần sử dụng các kiến thức nào trong các kiến thức đã học khi giải quyết vấn đề của bài toán.

     5.Tập cho HS thói quen không thoả mãn với bài làm của mình với các cách giải đã có sẵn:

     -Sau mỗi tiết học , tiết luyện tập, GV nên tạo cho HS niềm vui và niềm tin vì đã hoàn thành công việc được giao và đã đạt được những tiến bộ nhất định trong học tập( bằng cách khuyến khích , nêu gương...).

    -Tập cho HS có thói quen và phương pháp tìm ra  được cách giải quyết tốt nhất cho bài làm của mình ( giúp HS tự kiểm tra , đánh giá và luôn tìm cách hoàn thện việc đã làm). GV không nên áp đặt HS theo phương pháp có sẵn, hãy động viên các em tìm và lựa chọn phương pháp tốt nhất.

*Câu 3: Nội dung và phương pháp dạy học tiết “  học bài mới” thể hiện trong SGK như thế nào?

    -Tiết dạy học bài mới gồm phần học bài mới và phần các bài thực hành có ghi theo thứ tự bắt đầu  từ  số 1.

    -Khác với các SGK Toán của các chương trình Tiểu học cũ, phần học bài mới ( trong các tiết  dạy học bài mới) thường không nêu các kiến thức có sẵn mà chỉ nêu các tình huống có vấn đề (chủ yếu bằng hình ảnh) để HS hoạt động và tự phát hiện ra kiến thức mới theo hướng dẫn của GV , với sự trợ giúp đúng mức của các ĐDHT.

   Ví dụ: Khi học bảng cộng (có nhớ) dạng  9 + 5, HS phải thực hiện các thao tác với các que tính, theo hướng dẫn của hình vẽ trong SGK ( xem hình vẽ của tiết “ 9 cộng với một số”) và của GV, để HS tự mình tìm ra cách tính( 9 que tính  còn thiếu 1 que tính nữa mới tròn 1 chục, ta tách 1 que tính từ nhóm 5 que tính , gộp  1 que tính với 9 que tính  để trở thành 1 chục que tính vơí 4 que tính rời là 14 que tính và tìm ra kết quả (9 +5 =14).Theo cách tính trên, HS làm tương tự để tìm ra kết quả tính lần lượt từ 9+2 đến 9+ 9, tức là tự HS lập được bảng cộng dạng “ 9 cộng với một số”.

     Phần học bài mới của  tiết “ 9 cộng với một số”

                                                                                                                         9+2=

                                                            9                                                           9+3 =

                                                          +5                                                           9+4=

                                                          14                                                           9+5=

                                                                                                                         9+6=

                                                         9+5=14                                                   9+7=

                                                         5+9=14                                                   9+8=

                                                                                                                         9+9=

    *Chú ý: Cách tính (như đã nêu trên) chỉ là gợi ý để GV và HS tham khảo.Cách tính này dựa vào “ cộng qua 10”, chẳng hạn:   9 + 5=  9 +( 1 + 4) =  (9+1) +4 = 10+ 4= 14 nhưng không nêu tường minh “ cơ sở lí luận”, chỉ sử dụng các thao tác với que tính để thể hiện “cơ sở lí luận”.

       Nếu học sinh nêu cách tính kiểu khác  nhưng vẫn có kết quả đúng thì GV nên khutyến khích , động viên HS, tránh áp đặt. Điều quan trọng là giúp HStự tìm được và ghi nhớ công thức cộng (có nhớ): 9+5= 14 và HS nhận biết được có nhiều cách tìm kết quả của 9+5... khi HS đã biết tính nbhẩm nhanh và đúng thì không nên lạm dụng đồ dùng trực quan.

     Bất cứ tiết học bài mới nào củng  có một số bài tập để củng cố, thực hành các kiến thức mới học. Thời lượng để thực hành chiếm khoảng 50% hoặc 60 % thời lượng của tiết học. Tuỳ theo khả năng của từng HS  mà yêu cầu HS thực hiện một số hoặc toàn bộ bài tập thực hành, trong đó không được bỏ qua các bài tập dạng cơ bản và quan trọng nhất.